4. Theologie
De theologie van Thomas van Aquino is één van de bekendste en meest invloedrijke systemen binnen de christelijke traditie. Hij probeerde het geloof niet alleen te volgen, maar ook uit te leggen door middel van logisch denken. Zijn doel was om te tonen dat het christelijke geloof begrijpbaar is voor iedereen die wil nadenken en vragen wil stellen. Omdat hij geloof en filosofie combineerde, wordt hij gezien als één van de grootste theologen van de kerkgeschiedenis.
Geloof en verstand horen samen
Thomas vond dat geloof en verstand niet tegenover elkaar staan. Volgens hem komt alle waarheid van God, dus kan echte wetenschap nooit in strijd zijn met echt geloof. Het verstand helpt ons om de wereld te begrijpen, terwijl het geloof ons helpt om dingen te kennen die boven ons verstand uitstijgen.
Hij maakte een belangrijk onderscheid:
Natuurlijke waarheid Dingen die je kunt begrijpen door te observeren en te redeneren (bijvoorbeeld dat de wereld geordend is).
Bovennatuurlijke waarheid Dingen die je alleen kunt weten omdat God ze openbaart (zoals de Drie-eenheid).
Deze twee vullen elkaar aan en brengen de mens dichter bij God.
De vijf wegen om God te begrijpen
Thomas is vooral bekend door zijn vijf wegen (Latijn: quinque viae). Dit zijn geen strikte bewijzen zoals in wiskunde, maar logische argumenten die volgens hem laten zien dat het redelijk is om in God te geloven.
De vijf wegen zijn:
Beweging Alles wat beweegt, wordt door iets anders in beweging gezet. Er moet dus een eerste beweger zijn → God.
Oorzaak Elke gebeurtenis heeft een oorzaak. Er kan geen eindeloze keten zijn. Er moet een eerste oorzaak zijn → God.
Noodzakelijkheid Veel dingen bestaan niet altijd. Er moet iets zijn dat altijd bestaat en de oorzaak is van alles → God.
Gradatie We zien in de wereld verschillende niveaus van goedheid, waarheid en schoonheid. Er moet een hoogste graad bestaan → God.
Doelgerichtheid Dingen in de natuur hebben een doel. Iets of iemand moet dat doel hebben gegeven → God.
Deze vijf wegen zijn tot vandaag één van de meest besproken onderdelen uit zijn werk.
De ziel en de mens
Thomas vond dat de mens bestaat uit ziel en lichaam, die samen één geheel vormen. De ziel is volgens hem het “vormgevende” deel van de mens. Het lichaam is vergankelijk, maar de ziel is onsterfelijk. De mens is volgens Thomas gemaakt om te kiezen voor het goede en dichter bij God te komen.
Hij zag de mens als een wezen dat:
kan nadenken
kan kiezen
verantwoordelijkheid draagt
geschapen is naar Gods beeld
Christelijke deugden
Voor Thomas spelen deugden een belangrijke rol in het geloof. Deugden zijn goede eigenschappen die de mens helpen om juist te handelen.
Hij onderscheidde:
Kardinale deugden Wijsheid, rechtvaardigheid, moed en matigheid
Theologische deugden Geloof, hoop en liefde
De eerste vier kun je aanleren door oefening, de laatste drie zijn volgens hem gaven van God.
De sacramenten
Thomas schreef veel over de sacramenten, omdat die volgens hem belangrijke momenten zijn waarin God zichtbaar aanwezig is in het leven van de mens. Hij beschreef elk sacrament met aandacht voor:
de betekenis
de werking
de symboliek
de relatie tot Jezus
Zijn uitleg wordt vandaag nog gebruikt in de katholieke kerk.
Het doel van de mens volgens Thomas
Voor Thomas is het ultieme doel van de mens het zien van God, ook wel de zalige aanschouwing genoemd. Dit is de volledigheid van geluk en liefde, die pas volledig kan worden bereikt na dit leven.
Samenvatting van zijn theologie
✔️ Geloof en verstand versterken elkaar ✔️ God is de eerste oorzaak van alles ✔️ De mens heeft een onsterfelijke ziel ✔️ Deugden helpen de mens om heilig te leven ✔️ Sacramenten zijn belangrijke momenten van Gods aanwezigheid ✔️ Het uiteindelijke doel van de mens is het zien van God
Last updated